Het straatbeeld van Benidorm verandert in rap tempo. De transformatie zorgt voor gemengde reacties. Waar de één blij is dat hij om drie uur ’s nachts nog een koud blikje fris of een vette hap kan scoren, vraagt de ander zich af of de authenticiteit van de stad hiermee niet verloren gaat. Maar achter deze wildgroei schuilt geen toeval; het is het resultaat van een uiterst slim en bikkelhard bedrijfsmodel.

De grootste fout die veel mensen maken, is deze winkels vergelijken met een traditioneel restaurant of een grote supermarkt zoals de Mercadona. Een Spaans of Nederlands restaurant moet tijdens de lunch- en dineruren ramvol zitten om de hoge personeelskosten, de kok en de btw te kunnen betalen.

Bij de Pakistaanse mini-supermarkten en kebabzaken werkt dat anders. Zij draaien niet op ‘massa’, maar op spreiding en extreem hoge marges op specifieke producten. Overdag is het er inderdaad stil. Maar hun echte werkdag begint pas als de reguliere supermarkten sluiten en het uitgaansleven piekt. Een handjevol toeristen dat ’s nachts een gekoelde fles water, zonnebrandcrème, alcohol of een late-night snack koopt, brengt door de hogere nachtprijzen genoeg op om de hele daghuur te dekken.

Het belangrijkste geheim van dit bedrijfsmodel is de kostenstructuur. Waar een reguliere ondernemer direct te maken krijgt met hoge loonkosten en sociale lasten voor personeel, steunen deze zaken volledig op familie- en gemeenschapsnetwerken.

Er wordt zelden extern personeel aangenomen. Familieleden wisselen elkaar af en maken werkweken van soms wel 80 uur. Omdat de winst binnen de familie blijft, zijn er geen officiële salarisposten die elke maand zwaar op de begroting drukken. Daarnaast is de inrichting van zo’n zaak vaak minimalistisch en goedkoop: een paar tl-buizen, eenvoudige stellingen en een koeling zijn genoeg. De opstartkosten zijn daardoor vele malen lager dan die van een luxe lokaal.

Wat veel mensen niet weten, is dat de Spaanse wetgeving deze winkels onbewust een enorme voorsprong geeft. Volgens de Ley de Horarios Comerciales (de wet op de winkeltijden) moeten grote supermarkten zich houden aan strikte sluitingstijden en rustdagen op zondag.

Er geldt echter een uitzondering voor winkels met een beperkt vloeroppervlak die zich richten op ‘gemak’ (convenience stores). Zij mogen 24 uur per dag, 7 dagen per week open zijn. In een toeristische trekpleister als Benidorm, waar het ritme van de stad nooit stopt, is dit een goudmijn. Ze vullen het gat dat de traditionele Spaanse ketens achterlaten.

Als een Nederlandse of Spaanse horecaondernemer een slechte winter doormaakt, klopt de bank al snel aan de deur, met alle gevolgen van dien. Binnen de Zuid-Aziatische ondernemersgemeenschap werkt de financiering vaak via informele, hechte netwerken.

Startkapitaal of noodgeld om een rustige periode te overbruggen wordt vaak renteloos geleend van familieleden of via collectieve spaarsystemen binnen de eigen gemeenschap. Hierdoor hebben deze ondernemers geen last van wurgcontracten met banken of hoge rentes, waardoor ze een crisis veel langer kunnen uitzitten dan een traditionele zaak.

Hoewel het economisch gezien een logisch succesverhaal is, zorgt de snelle opmars ook voor scheve gezichten in Benidorm. Critici spreken van een ‘monocultuur’ en vinden dat het straatbeeld verpaupert als overal dezelfde felle tl-verlichting en opgestapelde dozen frisdrank verschijnen. Lokale overheden in diverse Spaanse kustplaatsen worstelen dan ook met de vraag of ze dit soort zaken via bestemmingsplannen aan banden moeten leggen om de diversiteit in de winkelstraten te beschermen.

Aan de andere kant: de markt reageert simpelweg op de vraag. Zolang de huren in Benidorm torenhoog zijn en toeristen behoefte hebben aan goedkoop eten en nachtelijke boodschappen, zullen deze flexibele ondernemers de lege gaten in de winkelstraten blijven opvullen.

De transformatie van de winkelstraten in Benidorm laat niemand koud. Wij zijn heel benieuwd hoe onze lezers hierover denken!

• Erger jij je aan de wildgroei van kebabzaken en avondwinkels, en vind je dat de gemeente Benidorm dit strenger moet reguleren om de traditionele ondernemers te beschermen?
• Of vind je het juist wel makkelijk dat je altijd en overal terecht kunt voor een snelle boodschap, en is dit simpelweg de gezonde werking van de vrije markt?